Cynlluniau datblygu lleol: Parc Cenedlaethol Eryri

Y cynllun cyffredinol

• Mae'r cynllun yn dweud bod rhaid i ddatblygiad newydd ddiogelu'r Parc Cenedlaethol yn gyntaf. Mae ei brif bolisi, Polisi Strategol A, yn rhoi'r flaenoriaeth uchaf i ddiogelu a gwella harddwch naturiol, bywyd gwyllt ac treftadaeth ddiwylliannol, a bydd cynigion sy'n peryglu dibenion y Parc Cenedlaethol yn cael eu gwrthod. Polisi A, tudalen 30
• Mae'r cynllun yn dweud mai cyfleoedd cyfyngedig sydd ar gyfer datblygiad newydd yn y Parc Cenedlaethol. Mae Polisi Strategol C yn penderfynu ble mae'r ychydig gyfleoedd hyn yn mynd, gan ddefnyddio hierarchaeth o drefi a phentrefi fel bod cymunedau'n dod yn fwy hunangynhaliol. Polisi C, tudalen 37
• Mae'r cynllun yn dweud bod gan Harlech, Aberdyfi, Betws y Coed a Llanberis gyfyngiadau amgylcheddol sylweddol ar ddatblygiad. Oherwydd hyn, mae'n rhaid i Awdurdod y Parc Cenedlaethol edrych ar rai aneddiadau eilaidd llai i ddarparu tai fforddiadwy i bobl leol. Tudalen 37

Cartrefi

• Mae'r cynllun yn gofyn am 770 o gartrefi newydd dros gyfnod y cynllun, ac mae'n gwneud darpariaeth ar gyfer tua 885 o anheddau newydd hyd at 2031. Polisi G, tudalen 79
• Mae'r cynllun yn gosod targed o 375 o gartrefi fforddiadwy newydd i fodloni anghenion lleol. Polisi 30, tudalen 80
• Rhaid i gartrefi fforddiadwy aros yn fforddiadwy am byth i rywun lleol sydd ag angen tai, a sicrheir hynny drwy gytundeb cyfreithiol. Polisi 30, tudalen 80

Swyddi a'r economi

• Bydd y cynllun yn diogelu'r safleoedd cyflogaeth allweddol presennol ym Mala, Dolgellau a Harlech ar gyfer defnyddiau gwaith. Polisi H, tudalen 93
• Mae'r cynllun yn dweud, os yw safle neu adeilad busnes presennol y tu allan i'r safleoedd allweddol hynny i gael ei ddefnyddio at ddiben arall, rhaid dangos yn gyntaf ei fod wedi'i hysbysebu ar y farchnad am o leiaf blwyddyn. Tudalen 92
• Mae'r cynllun yn dweud bod rhaid cael cynllun meistr amlinellol ar waith cyn i unrhyw ddatblygiad newydd sylweddol ddechrau ar safleoedd Parth Menter Eryri yn Nhrawsfynydd neu Lanbedr. Tudalen 96
• Mae'r cynllun yn cefnogi datblygiadau twristiaeth a hamdden sy'n seiliedig ar egwyddorion twristiaeth gynaliadwy. Polisi I, tudalen 102

Canol trefi a siopau

• Mae'r cynllun yn dweud y dylid gwrthwynebu unrhyw golli safleoedd manwerthu pellach yng nghanol trefi craidd, er mwyn cadw'r ardaloedd siopa prif ffrwd yn hyfyw. Tudalen 22
• Mae'r cynllun yn dweud y dylid lleoli archfarchnadoedd a datblygiadau tebyg yn Y Bala a Dolgellau, gan mai dyma'r lleoliadau mwyaf addas a chynaliadwy ac y gellir eu cyrraedd gan y rhan fwyaf o fathau o drafnidiaeth. Tudalen 108
• Mae'r cynllun yn dweud bod rhaid i ddatblygiadau newydd mewn ardaloedd siopa fod o fewn yr ardal fanwerthu ddiffiniedig neu o fewn 300m iddi, gyda mynediad da ar droed ac ar drafnidiaeth arall. Polisi Development Policy 24, tudalen 109

Cefn gwlad, natur a threftadaeth

• Dywed y cynllun y bydd amgylchedd naturiol y Parc Cenedlaethol, safleoedd bywyd gwyllt, daeareg a'r nodweddion sy'n gwneud y Parc yn arbennig yn cael eu diogelu rhag datblygu amhriodol. Rhaid i ddatblygwyr sicrhau bod yr amgylchedd naturiol yn cael ei ddiogelu a'i wella lle caniateir datblygu. Polisi Strategic Policy D, tudalen 46
• Dywed y cynllun y dylai maint a dyluniad datblygiadau newydd, gan gynnwys eu lleoliad a'u tirlunio, barchu a chadw cymeriad, nodweddion a golygfeydd y dirwedd. Bydd effeithiau annerbyniol ar y dirwedd yn cael eu gwrthwynebu. Polisi Development Policy 2, tudalen 50
• Dywed y cynllun y bydd tirwedd hanesyddol, asedau treftadaeth a threftadaeth ddiwylliannol y Parc Cenedlaethol yn cael eu cadw a'u gwella. Ni chaniateir datblygiadau a fyddai'n niweidio adeiladau rhestredig, henebion cofrestredig, ardaloedd cadwraeth neu barciau a gerddi hanesyddol. Polisi Strategic Policy Ff, tudalen 62
• Dywed y cynllun na chaniateir datblygiad amhriodol mewn ardaloedd a neilltuwyd yn lletemau gwyrdd, sy'n cadw'r tir yn agored ac yn atal aneddiadau cyfagos rhag uno. Mae mannau agored pwysig o fewn trefi a phentrefi hefyd yn cael eu diogelu rhag datblygu. Polisi Development Policy 5, tudalen 57

Hinsawdd, ynni a llifogydd

• Mae'r cynllun yn dweud y bydd datblygiad yn cael ei gadw draw oddi wrth ardaloedd sydd mewn perygl o lifogydd, ac na chaniateir datblygu yno oni bai ei fod yn bodloni gofynion TAN 15: Datblygu a Pherygl Llifogydd. Tudalen 50
• Mae polisi newid hinsawdd y cynllun yn ceisio cadw a gwella coetir, pridd ucheldir a thir mawn, sy'n helpu i storio carbon, dal dŵr ac atal llifogydd. Polisi Strategic Policy Dd, tudalen 51
• Mae'r cynllun yn dweud y bydd cynlluniau ynni adnewyddadwy bach, fel microgynhyrchu o dan 50kW, yn cael eu hystyried yn ffafriol. Polisi Development Policy 3, tudalen 53
• Mae'r cynllun yn dweud bod cynlluniau ynni adnewyddadwy mwy, dros 5MW, yn cael eu hystyried yn gyffredinol yn anghydnaws â dibenion y Parc Cenedlaethol. Polisi Development Policy 3, tudalen 53

Trafnidiaeth

• Mae'r cynllun yn ffafrio cerdded a beicio ar gyfer teithiau byr, a bysiau neu drenau ar gyfer teithiau hirach, gyda'r car preifat yn cael ei ystyried yn yr opsiwn lleiaf dymunol. Tudalen 112
• Mae'r cynllun yn diogelu'r llwybrau hamdden a ddangosir ar ei fap cynigion, fel na all datblygiad atal eu defnyddio at ddibenion hamdden. Polisi L, tudalen 114
• Mae'r cynllun yn caniatáu meysydd parcio ymwelwyr parhaol newydd neu wedi'u hehangu yn Nolgellau ac yn Y Bala, ond dim ond lle dangosir bod angen am fwy o lefydd parcio. Tudalen 114
• Rhaid i ddatblygiadau ddarparu digon o le parcio, a lle i droi cerbydau ar y safle lle bo angen, sy'n addas i faint y datblygiad. Polisi 1, tudalen 40

Y Gymraeg

• Bydd y cynllun yn gwrthod datblygiadau a fyddai, oherwydd eu maint, eu graddfa neu eu lleoliad, yn achosi niwed sylweddol i gymeriad a chydbwysedd ieithyddol cymuned. Polisi 18, tudalen 89
• Rhaid i ymgeiswyr sy'n cynnig 5 neu fwy o gartrefi ar safleoedd gwibgyfle nas rhagwelwyd gyflwyno 'Datganiad Cymunedol ac Ieithyddol' gyda'u cais cynllunio. Polisi 18, tudalen 89
• Os yw cynnig yn debygol o gael effeithiau ieithyddol difrifol a fydd yn lleihau nifer siaradwyr Cymraeg mewn cymuned, bydd yr Awdurdod yn ystyried ei wrthod am y rheswm hwnnw yn unig. Tudalen 88

Ble mae arni

Safleoedd wedi'u cynnig Cyrhaeddwyd yn Chwefror 2026.

Mae'r awdurdod wedi gofyn i dirfeddianwyr a datblygwyr gynnig safleoedd y maen nhw am iddyn nhw gael eu hystyried ar gyfer adeiladu. Safleoedd ymgeisiol yw'r enw arnyn nhw. Nid yw cynnig safle yn golygu y bydd yn cael ei gynnwys.

Beth sy'n digwydd nesaf

Ymgynghori ar strategaeth a ffefrir, disgwylir 2027

Camau cynllun newydd

1. 1. Adolygu'r cynllun presennol
2. 2. Pennu amserlen
3. 3. Safleoedd wedi'u cynnig
4. 4. Strategaeth a ffefrir
5. 5. Cynllun drafft wedi'i gyhoeddi
6. 6. Wedi'i anfon i'w archwilio
7. 7. Yn cael ei archwilio
8. 8. Wedi'i fabwysiadu